Projectplan WerkenInBalans®

Gezond werken en ouder worden in de agrarische en groene sectoren

1. Inleiding

Arbeid en gezondheid hangen sterk samen. Goede arbeidsomstandigheden dragen bij aan een gemotiveerde en productieve werknemer in goede gezondheid. Een goede gezondheid is een belangrijke voorwaarde voor langdurige participatie in het arbeidsproces.

Verzuimcijfers* uit de agrarische sector tonen aan dat het verzuim in de leeftijdsgroep vanaf 46 jaar ongeveer tweemaal zo hoog is als in andere leeftijdsgroepen. Ook blijkt dat de afgelopen 5 jaar het aantal werkenden boven 46 jaar met ongeveer 50% is toegenomen en alles wijst erop dat deze trend zich de komende jaren zal voortzetten.

Aandacht voor de ouder wordende medewerker is in dit kader, zowel vanuit economisch als vanuit sociaal oogpunt, van belang. Het is immers jammer als mensen niet of onvoldoende aan bod komen en tegen hun zin aan de kant staan. Of als ze te vroeg - vroeger dan ze zelf wensen - (moeten) stoppen met werken. Daarnaast is het vanuit economische overwegingen van belang de oudere werknemer actief in het arbeidsproces te houden. In onderstaand projectplan is de aanpak zoals werkgevers- en werknemersorganisaties in de agrarische en groene sectoren, samenwerkend binnen Stigas, voor ogen staat.

Doel van de aanpak zoals deze ons voor ogen staat is het langer gezond, gemotiveerd, betrokken en productief houden van medewerkers en ondernemers. Uitgangspunt hierbij is:

Een gezonde geest in een gezond lichaam leidt tot meer arbeidsvreugde en een hogere arbeidsproductiviteit. Ook aandacht voor leefstijlfactoren speelt hierbij een belangrijke rol om vitaal en gezond te kunnen blijven werken.

Voor de aanpak ‘WerkenInBalans® - Gezond werken en ouder worden in de agrarische en groene sectoren’, is ingestoken op de subsidiemogelijkheden van het ministerie van SZW in het kader van de ‘Stimuleringsregeling Leeftijdsbewust Beleid’.

2. Aanpak WerkenInBalans®

Basis van de aanpak is de ‘Werkvermogensmonitor’, een vragenlijst die in Finland ontwikkeld is en waarmee men binnen de agrarische sector aldaar ervaring heeft opgedaan. In ons land heeft de bouw inmiddels ervaring met dit instrument. De vragenlijst omvat een voorspellend vermogen over de mate van arbeidsgeschiktheid, met als doel in te kunnen schatten hoe de gezondheid van de persoon zich zal gaan ontwikkelen en welke invloed dit zal hebben op zijn/haar inzetbaarheid. Dit geeft de mogelijkheid om tijdig preventieve acties te kunnen inzetten.

De mogelijkheden van dit instrument zijn divers. Zo is het zowel preventief als curatief in te zetten als screenings- en analyse-instrument, maar ook ter bewustzijnsbevordering en stimulans voor gedragsverandering. Alles gericht op het voorkomen of beperken van uitval door ziekte en instroom in de WIA.

De Werkvermogensmonitor bestaat uit een vragenlijst en een programma om de uit de vragenlijsten gegenereerde informatie individueel terug te koppelen en tot groepsgegevens en rapportages te verwerken. De vragenlijst is gericht op de huidige gezondheid en de toekomstige arbeidsverwachting en genereert een zogenaamde indexscore. Afhankelijk van de score kan worden vastgesteld hoe ‘gezond’ het werkvermogen is (groen), of men in een ‘gevaarszône’ (oranje of rood) valt en of nadere onderzoeken van nut zijn en wordt indien nodig een individueel ‘Plan van aanpak’ vastgesteld.

In een pilotsetting zal de toepasbaarheid van dit instrument voor onze sector worden uitgetest. Waarna een evaluatiemoment ingelast wordt om aan de hand van de projectresultaten te bepalen of bijstelling dan wel voortzetting van de totaalaanpak WerkenInBalans® gewenst is.

Beoogde resultaten bij afronding van de pilot zijn:

Niveau individuele werknemer:

Een methodiek is ontwikkeld die in beeld brengt welke elementen binnen de regelmogelijkheden van de betreffende medewerker vallen en welke expliciet de verantwoordelijkheid van de werkgever zijn.
Voor medewerkers waarbij het verminderde werkvermogen binnen de eigen regelmogelijkheden vallen, is een aanpak ontwikkeld waarmee succesvol en duurzaam een appel gedaan kan worden op de eigen verantwoordelijkheid van de werknemer.
De activiteiten hebben bijgedragen aan een toenemend bewustzijn bij medewerkers over het belang van gezond leven en werken.

Bedrijfsniveau:

Kleine en middelgrote bedrijven in de agrarische sector hebben met de Werkvermogensmonitor en een te ontwikkelen 'quickscan leeftijdsbewust gezondheidsbeleid' een instrument ter beschikking, waarmee ze op eenvoudige wijze hun ondernemingsbeleid met betrekking tot leeftijdsbewust gezondheidsbeleid kunnen evalueren.
De activiteiten hebben bijgedragen aan een toenemend bewustzijn bij ondernemers, P&O-ers en leidinggevenden over het belang van leeftijdsbewust gezondheidsbeleid.

Sectoraal niveau:

De toepasbaarheid en meerwaarde van de Werkvermogensmonitor voor de agrarische sector is uitgetest en geëvalueerd.
De Werkvermogensmonitor is ingebed in het arbeidsgezondheidskundig systeem van de agrarische sector, zowel op sectoraal, bedrijfs- als op individueel niveau. Onder andere geven de uitkomsten mogelijkheden te aggregeren en daarmee onze arbo-branchekennis te vergroten;
De pilot heeft een eerste indicatie gegeven van de mogelijkheden die deze vorm van groepsonderzoek voor de agrarische sector biedt.
Voor de agrarische sector is een kennisnet gecreërd rondom leeftijdsbewust gezondheidsbeleid.
Voor medewerkers, ondernemers, leidinggevenden en P&O-ers is een spoorboekje van best-practises beschikbaar, waarin een overzicht van voorwaarden is opgenomen waaraan werknemers en werkgevers dienen te voldoen om te zorgen dat de werknemer zijn verantwoordelijkheid neemt.

3. Activiteitenplan

A. Communicatie en voorlichting over leeftijdsbewust gezondheidsbeleid

Gestart wordt met het geven van publiciteit om medewerkers, ondernemers en zelfstandigen binnen de sector bewust te maken van het belang van gezond ouder worden en werken in de agrarische en groene sectoren. Voor deze voorlichtingscampagne zal van de gebruikelijke kanalen gebruik gemaakt worden: VanColland, de bladen van de belangenorganisaties, de Stigas-Nieuwsbrief en de Stigaswebsite. Gedurende het verloop van de pilot zal hierin geregeld informatie verschijnen.

Daarnaast worden twee landelijke bijeenkomsten georganiseerd voor alle betrokken partijen over leeftijdsbewust gezondheidsbeleid. Hierbij zal één bijeenkomst specifiek gericht zijn op belanghebbenden (ondernemers, P&O, ondernemingsraden) uit de sector zelf. De andere bijeenkomst zal zich richten op het samenbrengen van deskundigen op dit gebied die voor de sector werkzaam zijn (adviseurs bij de werkgeversorganisaties, P&O- en organisatieadviesdiensten, onderzoekscentra, onderzoeksinstellingen etc.)

Voor ondernemers en werknemers wordt een voorlichtingsbijeenkomst ontwikkeld. Doel hiervan is om in groepen kennis en ervaringen uit te wisselen over leeftijdsbewust gezondheidsbeleid en de aandacht voor dit onderwerp breed in de sector uit te dragen.

Ter ondersteuning van het voorlichtingsprogramma zal een leaflet over leeftijdsbewust gezondheidsbeleid verspreid worden. Daarnaast zal een korte film geproduceerd worden die als doel heeft de voorlichtingsactiviteiten te ondersteunen.

Onze website (ook bereikbaar onder de domeinnaam WerkenInBalans.nl) zal worden ingericht als kennisnet over leeftijdsbewust gezondheidsbeleid.

Tot slot zal een ‘spoorboekje’ verspreid worden met daarin mogelijkheden, adviezen en goede praktijken voor werkgevers en werknemers. Over hoe om te gaan met een verminderd werkvermogen en hoe een vermindering van het werkvermogen te voorkomen. Hierin is opgenomen een overzicht van voorwaarden waaraan vanuit werknemers- en werkgeverskant moet worden voldaan om ervoor te zorgen dat de individuele werknemer zijn verantwoordelijkheid neemt.

B. Toepassen en evalueren van de werkvermogensmonitor in kleinere en middelgrote bedrijven
Het voorstel is om zowel individuele deelnemers als bedrijfsgroepen uit te nodigen aan de pilot deel te nemen, zodat we een goed beeld kunnen krijgen van de mogelijkheden die het instrument met zich meebrengt. Voor de pilot willen we daarnaast ook enkele bedrijven enthousiast krijgen om mee te doen. Zij zullen niet alleen op de eerder genoemde wijze geworven worden, maar ook actief door Stigasadviseurs worden benaderd.

Voor het uitzetten, verwerken en rapporteren van de vragenlijsten, zullen we ondersteund worden door Preventned. Een organisatie die gespecialiseerd is in het toepassen van de Werkvermogens-monitor.

Werknemersniveau

Geïnteresseerden kunnen zich via de website aanmelden. Via de mail krijgen zij daarna een inlogcode toegezonden, waarmee ze toegang krijgen tot de digitale vragenlijst. Door het aantal verstrekte inlogcodes te bewaken, voorkomen we dat het maximum van 1.000 deelnemers overschreden wordt.

Daarnaast worden via workshops en voorlichtingsbijeenkomsten geïnteresseerden geworven.

Werknemers krijgen op individueel niveau een digitale terugkoppeling van de vragenlijstresultaten.

Wanneer de individuele resultaten daartoe aanleiding geven, worden deelnemers uitgenodigd voor een gesprek met een deskundige. Samen zullen zij een plan van aanpak opstellen om de gezondheid te bevorderen. Afhankelijk van de score zal door de deskundige een nader onderzoek, of een vervolgactie worden voorgesteld. Waarna de persoon in het vervolgtraject gemonitort wordt.

Binnen de begroting is ruimte om 50 aanvullende onderzoeken, bij werknemers in de rode zone, plaats te laten vinden, die resulteren in een plan van aanpak.

Daarnaast worden 8 preventieadviseurs opgeleid om 50 adviesgesprekken te voeren bij werknemers in de oranje zone.

Als effectmeting wordt bij 500 deelnemers, de Werkvermogensmonitor na een half jaar herhaald.

Bedrijfsniveau

Bij bedrijven met een deelname van meer dan 20 werknemers wordt een groepsadviesrapport opgesteld. Zij krijgen, met inachtneming van de privacyregelgeving, op groepsniveau terugkoppeling van de resultaten. Voor de kleine en middelgrote bedrijven in de agrarische sector wordt een 'quickscan' beschikbaar gesteld, waarmee het ondernemingsbeleid met betrekking tot leeftijdsbewust gezondheidsbeleid in kaart kan worden gebracht. Een korte vragenlijst die schriftelijk, online of samen met de adviseur ingevuld kan worden, waarna men aan de hand van bijbehorende adviezen concreet aan de slag kan.

Bij 20 van deze deelnemende bedrijven worden het groepsadviesrapport en de 'quickscan' vervolgens besproken tussen de ondernemer/verantwoordelijk leidinggevende en de deskundige van Stigas.

Om de met de vragenlijsten en ‘quickscan’ gegenereerde gegevens te kunnen beheren, analyseren en interpreteren, wordt een database opgezet.

C. Leeftijdsbewust gezondheidsbeleid, het stimuleren van de eigen verantwoordelijkheid van zowel werkgever als werknemer

Om medewerkers aan te sporen tot gezond werk- en leefgedrag, zal een methodiek (omvattende interview, casemanagement en coaching) worden ontwikkeld, waarbij op individueel niveau een beroep wordt gedaan op de eigen verantwoordelijkheid van de werknemer. Deze methodiek zal in de 50 individuele adviesgesprekken uitgetest en geëvalueerd worden.

In het kader van het voorlichtingsprogramma zullen 20 voorlichtingsbijeenkomsten/workshops over leeftijdsbewust gezondheidsbeleid verzorgd worden, waarbij de verantwoordelijkheid van de werkgever en de eigen verantwoordelijkheid van de werknemer belangrijke onderwerpen zijn.

Belanghebbenden uit de sector wordt een 'spoorwegboekje' verstrekt met mogelijkheden, adviezen en best-practises. Voor dit boekje zullen goede praktijken voor de sector verzameld worden.

Voorgesteld wordt een klankbordgroep in het leven te roepen van enkele werkgevers en werknemers, die samen met Stigasmedewerkers met de verschillende onderdelen van de pilot ervaring zullen opdoen.

D. Evaluatie en vervolg
De tijdens de pilot vergaarde gegevens (op individueel en op organisatieniveau), zullen worden verzameld in een databestand dat voor de sector zal worden ontwikkeld. In de vorm van een sectorrapportage zal deze informatie aan het bestuur worden teruggekoppeld. In deze rapportage zal een voorstel plan van aanpak voor de voortzetting van de aanpak en inzet in de overige sectoren zijn opgenomen. Via vakbladen, de Stigaswebsite en via voorlichtingsbijeenkomsten zullen de resultaten van dit project worden verspreid.

Beoogd is dat de werkvermogensmonitor en voorlichtingsbijeenkomsten over leeftijdsbewust gezondheidsbeleid worden meegenomen in de reguliere dienstverlening van Stigas voor de agrarische sector. De werkvermogensmonitor kan op haar beurt onderdeel uit gaan maken van het Preventief Medisch Onderzoek. De individuele adviesgesprekken zouden, bij een positieve evaluatie van de activiteiten, opgenomen kunnen worden in de reguliere aanpak van de sector.

Het spoorboekje wordt (naar verwachting in digitale versie) onderdeel van de reguliere dienstverlening van Stigas aan bedrijven in de agrarische sector.

Stigas

Mei 2008

*Ziekteverzuim in agrarische- en groene sectoren – jaarcijfers 2006 Stigas

Direct naar: