Onkruid wieden en schoffelen

Onkruid wieden en schoffelen

Goedgekeurd door Sociale Partners
Getoetst door Inspectie SZW

In de akkerbouw is vooral gedurende de zomer bij groeizaam weer het werkaanbod in het wieden groot en de afwisseling in het werk vaak klein. De medewerkers worden vaak langdurig en eenzijdig belast.De gebukte houding is een knelpunt vooral voor de rug. Het lage werkniveau eventueel gecombineerd met een grote reikwijdte bij het telen in bedden, geven afhankelijk van de gekozen werkmethode risico’s op rugklachten, schouderklachten of andere lichaamsdelen.

Wat is de gewenste situatie?

Het wieden leidt niet tot rugklachten of andere gezondheidsklachten.

Maatregelen

Voorkom bij voorkeur handmatig wieden door de wijze van aanplant, de keuze van kiemvrije materialen, het inzetten van hulpmiddelen om onkruid te voorkomen of een effectieve bestrijding om handmatig wieden te voorkomen.

Gebruik bij het handmatig wieden hulpmiddelen ter ondersteuning en ontlasting van het lichaam, zoals een overgewaswagen.

Gebruik bij het handmatig wieden werkmiddelen die op de lichaamslengte zijn afgestemd.

Zorg bij langdurig wieden en schoffelen voor voldoende medewerkers of zorg voor taakroulatie , waardoor de duur van eenzijdig werk beperkt kan worden. 

Geef een praktijkinstructie over een gezonde manier van werken en de noodzaak van houdingsvariatie.

Toelichting op de maatregelen

  • Er zijn ontwikkelingen in de wijze van aanplant en inrichting. Te denken valt aan het telen in smallere bedden, het telen op tafels of in goten op of boven de grond.
  • Middelen waarbij onkruid geen kans krijgt zijn bijvoorbeeld wisselteelt en afdekmaterialen. Mogelijk in de toekomst het telen op water. Foto: afdekken 
  • Indien er handmatig gewied moet worden: zorg voor duurbeperking. Maak taakroulatie vanzelfsprekend door meerdere mensen op één locatie te laten werken. Rouleren van taken geeft een duurbeperking van het wieden en kan een eenzijdige lichamelijke belasting, en daarmee het risico op overbelasting van het lichaam, voorkomen.
  • Rouleer bij voorkeur met ander werk, waarbij niet op knieën / hurken en met gebogen rug gewerkt hoeft te worden.
  • Stimuleer dat bij het wieden de eigen houdingsvariatie vanzelfsprekend wordt (en houd hier toezicht op).
  • Ook (lig)werkplekken op overgewaswagens, zoals bij werkzaamheden in de vollegrondteelt en akkerbouw, behoren tot de mogelijkheden. Ook hier blijft duurbeperking aan de orde omdat met bijvoorbeeld ligbedden veel fysieke klachten kunnen worden voorkomen, maar er wel sprake is van risico’s op andersoortige klachten. Zie ook de stand van zaken in de studies naar handmatig wieden. Kies voor de ligbedden met een betere instelbaarheid, vering, een zachter lig oppervlak, dat niet doorzakt (zoals canvas) maar wel vochtdoorlatend is in verband met transpiratie.

Opleiding en instructie

  • Bij het handmatig wieden vanuit staande, zittende of liggende houding kan een zekere ontlasting gezocht worden door de volgende kleine oplossingen toe te passen
    • Afwisselen van het wieden van de middenbedden met de zijkanten.
    • Werken laag bij de grond kan vanuit stand in de ‘gewichtheffershouding’  al dan niet met afsteunen van bovenlichaam op benen.
    • Werken laag bij de grond kan vanuit halfgeknielde houding. Zie foto.
    • Zittend, op zitplank boven gewas. Bij het wieden van het middenbed moet men denken aan de volgende maatregelen en houdingsinstructies:
      • Brede plank;
      • Knielappen of zachtere, stroeve bovenkant van de plank;
      • Afwisselen tussen links en rechts steunen op armen;
      • Afwisselen tussen steunen op gestrekte arm, op gebogen arm, op gebogen pols of op rechte pols (omvatten balk).

Foto: Halfgeknielde houding  

  • Geef bij schoffelen instructie over afstemming van de werkmiddelen, voorkom een te korte steel en een verkeerde blad hoek. Afgestemde middelen  zijn voorwaarden om in een goede werkhouding te kunnen werken. Een ergonomische schoffel, met een kromme steel maakt het makkelijker om rechtop te werken.
  • Geef instructie over de juiste werkhouding

 

schoffelen tradionele schoffel

  

schoffelen verschil traditionele schoffel en ergonomische

Foto’s: kies afgestemd gereedschap, werk rechtop.  Een ergonomische schoffel maakt rechtop werken makkelijker.

Persoonlijke beschermingsmiddelen

  • Zorg voor de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen:
    • Kruipmiddelen en kniebeschermers, zie arbeidsvriendelijke producten  Afhankelijk van weer en bodemgesteldheid. Denk aan goede middelen als kniebeschermers met extra draagvlak, aanbinden zonder beknelling,  aan knielappen in werkbroek, kruipbroek of beenbeschermers.
    • Langer, ademend hemd of shirt
    • Goede regenkleding, die soepel zit. En “chaps”, die bij het knielen de benen beschermen tegen nattigheid en viezigheid.

Meer informatie