Asociale veiligheid

Stigas verzamelt al sinds jaar en dag informatie over ongevallen in agrarische en groene sectoren, om ook op die manier in de gaten te houden wat er kan gebeuren en waar mogelijk extra aandacht aan besteed moet worden. Bij het verzamelen vallen soms dingen op en die zetten je aan het denken.

Naast fysieke veiligheid, waarbij onder andere bewegende delen van machines goed zijn afgeschermd, gaat het tegenwoordig ook veel over sociale veiligheid. Oftewel: ben je op je werk beschermd tegen ongewenst gedrag van anderen en gaan mensen respectvol met elkaar om? In een sociaal veilige omgeving verwacht je ook dat collega’s elkaar helpen, zeker als iemand onwel wordt.

Maar moeten we niet ook de term ‘asociale veiligheid’ introduceren? Ik vraag mij dit af als ik lees over een ongeval in een leerlooierij in Duitsland. Bij dit ongeval zijn uiteindelijk vijf mensen omgekomen.

Wat is er gebeurd?

Voor zover bekend en te achterhalen, is een medewerker afgedaald in een put met afvalwater en onwel geworden door waterstofsulfide (H₂S – de geur van rotte eieren die onder andere uit mest vrijkomt). Anderen hebben geprobeerd hem te redden. Drie mensen overleden direct en twee anderen zijn later in het ziekenhuis overleden.
De H₂S kan zijn gevormd door een reactie tussen chemische stoffen die tijdens het looiproces worden gebruikt, maar ook door een natuurlijk proces waarbij bacteriën organische stoffen afbreken.

Waarom moeten wij alert zijn?

Dit was geen agrarisch of groen bedrijf, maar hier spelen twee aspecten die ook in de agrarische en groene sector regelmatig voorkomen:

1. Een kleine, slecht geventileerde ruimte, in vaktermen een ‘besloten ruimte’ genoemd.
2. Processen waarbij giftige stoffen worden gevormd en/of zuurstof aan de lucht wordt onttrokken.

In de agrarische en groene sector zijn mestputten natuurlijk het bekendste voorbeeld waar dit proces plaatsvindt. Maar er zijn meer voorbeelden te bedenken. Bijvoorbeeld ULO-cellen. Zelfs als deze cellen niet 'op regime' staan, kunnen er lage zuurstofconcentraties ontstaan doordat ze gevuld zijn met fruit. Fruit ademt en kan bovendien rotten, waardoor zuurstof aan de lucht wordt onttrokken. Omdat een ULO-cel goed geïsoleerd is, kan de zuurstofconcentratie zo laag worden dat dit gevaarlijk wordt. Een soortgelijk proces kan ontstaan in alle kleine, slecht geventileerde ruimtes die gevuld zijn met producten die nog kunnen reageren, rotten of oxideren, zoals planten(resten), hout(pellets) en vergelijkbare materialen.

Les 1 van de EHBO

Waarschijnlijk is in de leerlooierij één medewerker afgedaald in de put, waarna anderen hebben geprobeerd hem te redden en daarbij zelf ook onwel zijn geworden. Dit zie je ook vaak bij ongevallen in mestkelders en mestsilo’s.
Les 1 van de EHBO is niet voor niets: zorg eerst voor je eigen veiligheid en die van omstanders, zodat er niet nóg meer slachtoffers vallen. Of, om terug te komen op de inleiding: sociaal gedrag is niet altijd verstandig. Soms is het beter om “asociaal” te zijn en iemand te laten liggen totdat hulpdiensten aanwezig zijn.

Wat moeten we doen?

1. Wees alert op kleine, slecht geventileerde ruimtes en betreed deze niet zomaar.
2. Als het je werk is om zulke ruimtes te betreden, zorg dan voor de juiste beschermingsmiddelen, zoals meetapparatuur en geschikte adembescherming (bijvoorbeeld perslucht).
3. Als iemand zo’n ruimte moet betreden, zorg er dan voor dat die persoon van buitenaf gered kan worden. Is dat niet mogelijk, zorg dan dat er middelen beschikbaar zijn om iemand veilig uit de ruimte te halen.
4. Is dat niet mogelijk? Bel dan de brandweer en onderneem zelf geen actie.

En jij?

• Denk je wel eens na over wat je waar hebt opgeslagen en of daar giftige stoffen of zuurstofarme lucht kunnen ontstaan in een kleine, slecht geventileerde ruimte?
• Denk je dat je zo’n ruimte wel even in kunt gaan door simpelweg je adem in te houden?
• En als je dat dacht: vind je het dan erg dat iemand 'asociaal' reageert door rustig de brandweer te bellen en te wachten tot zij er zijn om je te redden?
• En als je zelf iemand ziet liggen: ben je dan asociaal genoeg? 

Of is het beter dat we dit soort situaties samen preventief proberen te voorkomen?

Vragen?

Heb je vragen of wil je tips over een ander onderwerp? Neem contact op met Peter Tamsma.