Westnijlkoorts wordt veroorzaakt door het Westnijlvirus. Dit virus verspreidt zich vooral onder vogels en muggen. Geïnfecteerde muggen kunnen het virus overdragen aan mensen, zoogdieren (met name paarden) en reptielen. 
Het Westnijlvirus is ontstaan rondom het stroomgebied van de Nijl, maar komt inmiddels ook voor in alle andere werelddelen. In 2020 is het virus voor het eerst aangetoond in Nederland, in datzelfde jaar zijn de eerste infecties bij mensen vastgesteld. 

Hoe ontstaat Westnijlkoorts?

Je kunt het virus oplopen door een beet van een besmette mug. De gewone huissteekmug (Culex pipiens) verspreidt het virus. 

Mensen kunnen daarnaast worden geïnfecteerd door contact met bloed of ingewanden van geïnfecteerde dieren. Dit is slechts zeer incidenteel beschreven.

Alleen in uitzonderlijke situaties kunnen mensen het virus aan elkaar doorgeven. Dit is mogelijk via een bloedtransfusie of orgaantransplantatie en via niet goed schoongemaakte chirurgische instrumenten of hergebruik van injectienaalden.

De besmettingsroute loopt alleen via een mug naar een mens. Een mens draagt te weinig virusdeeltjes om een mug te besmetten. 

Wat zijn de ziekteverschijnselen?

De meeste mensen (80%) met een infectie van het Westnijlvirus krijgen geen klachten. Zo’n 19% van de besmette mensen krijgt milde griepachtige klachten, zoals:

• koorts
• hoofdpijn
• spierpijn
• buikpijn
• diarree
• soms huiduitslag
• soms vergrote lymfeklieren

Deze symptomen zijn binnen 1 week verdwenen. 

Heel soms (1% van de infecties) wordt iemand ernstig ziek. Iemand kan dan een hersenontsteking of hersenvliesontsteking krijgen. Bij deze ernstige ziektes is de kans op overlijden 4 tot 14%. Bij mensen van zeventig jaar of ouder kan dit stijgen naar 15 tot 29%.

De incubatietijd van het virus (tijd tussen overdracht van de mug naar de mens tot het optreden van de eerste ziekteverschijnselen) is tussen de 2-14 dagen, meestal 2-6 dagen. 

 Iemand die westnijlkoorts heeft gehad, kan de ziekte niet opnieuw krijgen.

Wanneer ga ik naar de huisarts?

Je gaat naar de huisarts als je acute zwakte van de armen en benen of soms de ademhalingsspieren opmerkt. Je hoeft daarbij geen koorts of andere klachten  te hebben. Ook als je terugkeert uit een land waar het virus veel voorkomt en je krijgt klachten, moet je naar de huisarts gaan. 
Als je “alleen” een griepachtig beeld krijgt, kun je het uitzieken: klachten moeten binnen 1 week verdwenen zijn. 

Er bestaan geen medicijnen tegen Westnijlkoorts. Er zijn wel medicijnen die helpen om de klachten minder te maken, zoals paracetamol bij koorts. Bij ernstige westnijlkoorts is een opname in het ziekenhuis nodig.

Een Westnijlvirusinfectie is een meldingsplichtige ziekte groep C. Dat wil zeggen dat in het geval van een infectie de behandelend arts en het laboratorium een melding zullen maken. In geval van recente bloeddonatie door de patiënt zal de bloedbank worden ingelicht om overdracht naar de ontvanger te voorkomen. 

Kan iemand met Westnijlkoorts naar een feestje, school of werk?

De ziekte wordt niet van mens op mens overgedragen. Iemand met Westnijlkoorts kan dus gewoon met collega’s, vrienden en gezinsleden omgaan.

Welke maatregelen beperken het risico op Westnijlkoorts?

Het virus wordt overgedragen via geïnfecteerde muggen. De kans op overdracht is het grootste tussen juni en november. De gewone huissteekmug broedt in stilstaand water en is vooral actief tussen de schemering en zonsopgang. Algemene preventieve maatregelen tegen muggen kunnen worden genomen:

• Voorkom stilstaand water in de leefomgeving, ideale broedplaatsen voor muggen zijn bv. een verstopte dakgoot, open regenton of emmers met water.
• Draag in de schemering huidbedekkende kleding om muggenbeten te voorkomen.
• Gebruik een klamboe of muggennet.
• Smeer in de schemering onbedekte huid in met een insectwerend middel, zoals DEET of Icaridin. 

Ik moet een paard met Westnijlvirus verzorgen, wat moet ik doen?

Het paard is net als de mens een eindgastheer voor het virus. Er is bij een normale verzorging geen risico op besmetting van paard naar mens. Ook voor paarden met het virus geldt een meldingsplicht.

Gebruikte bronnen:
LCI richtlijn: Westnijlvirusinfectie | LCI-richtlijn
LCI bijlage muggenwerende maatregelen: Muggenwerende maatregelen 
RIVM: Westnijlkoorts | RIVM
WUR: Westnijlkoorts - WUR 
DWHC: Westnijlvirus DWHC