“De techniek helpt je. Maar je moet zélf blijven nadenken.”

Veertig jaar Stigas. Veertig jaar verandering in het werk.

Kevin van der Heijden, preventieadviseur en hoger veiligheidskundige bij Stigas en adviseur voor de agrarische en groene sector, ziet dagelijks wat er goed gaat. En waar het mis kan gaan.

Vroeger was het werk zwaarder. Wat is er veranderd?

“Het werk was lichamelijk veel zwaarder. Neem het klauwbekappen. Vroeger zat je gehurkt naast een koe en tilde je zelf de poten op. Dat was zwaar en belastend en risicovol. Nu gebeurt dat machinaal. Met alle hulpmiddelen die erbij zijn gekomen slijt je lichaam minder snel. Vroeger haalden veel mensen hun pensioen niet vitaal. Ze waren tegen die tijd versleten. Door techniek kun je gezonder en fitter je pensioen halen en het past ook in de zogeheten arbeidshygiënische strategie: je pakt een risico bij de bron aan.”

Is het werk alleen lichter geworden, of ook anders?
“Het is ook anders geworden. In veel sectoren is het werk breder. Je ziet steeds meer hoveniers die met hoogwerkers werken. Dan werk je op hoogte. Dat brengt specifieke risico’s met zich mee. In de glastuinbouw worden kassen steeds hoger. Een val van grotere hoogte betekent een groter risico op ernstig letsel en ook het verlenen van eerste hulp wordt dan uitdagender. En je ziet digitalisering, zoals AI bij het herkennen van plantenziekten. Dat helpt, maar het vraagt ook nieuwe kennis en alertheid. AI kan ondersteunen bij diagnose, maar verkeerde of onvolledige data kunnen tot verkeerde beslissingen leiden. Vakmanschap blijft noodzakelijk.”

De techniek helpt dus. Maar geeft het ook geen nieuwe risico's?

“Zeker. Een groot risico is dat je blind vertrouwt op de techniek. Neem een voedersilo die niet te vol mag zitten. Bij de vooraf ingestelde vulgraad begint hij te piepen. Er kan dan nog wel wat bij. Gevolg is dat je geneigd bent dat eerste signaal te negeren. Tot het misgaat. En sensoren werken niet altijd even goed bij regen, sneeuw, kou vervuiling en stof. Je moet dus altijd zelf blijven nadenken en blijven kijken. En niet te vergeten: mechanisatie zorgt ook nog voor andere risico’s, zoals lawaai en trillingen.”

Waarom nemen mensen toch steeds weer die risico’s?
“Omdat je gewend raakt aan je werk. Er is onderzoek gedaan onder buschauffeurs naar schade rijden. In het begin reden ze relatief veel schade. Daarna minder, omdat ze ervaring opdeden. Maar na een periode liep het aantal schades weer op. Ze werden overmoedig en namen meer risico’s. Dat mechanisme zie je overal. Als het lang goed gaat, denk je al snel dat het wel goed blijft gaan.”

Waar gaat het in de praktijk vaak mis?

“Ongevallen ontstaan vaak door onveilige of onveilig gemaakte machines, bijvoorbeeld doordat beveiligingen zijn overbrugd of beschermkappen zijn verwijderd. Daarnaast door onvoldoende instructie of toezicht. En door haast: even snel iets doen en de veiligheid vergeten. Maar haast is vaak niet de echte oorzaak. Waarom is er haast? Is er druk van de leiding? Lopen er te veel klussen tegelijk? Daar moet je naar kijken.”

Wat kun je concreet doen om veiliger te werken?
“Zorg dat je goede, gerichte instructie krijgt. Geen algemene uitleg voor iedereen, maar voorlichting die past bij jouw werkzaamheden. Op veel bedrijven wordt gewerkt met een startwerkinstructie. Daarbij bespreek je vooraf de risico’s en maak je afspraken. Wat nog te weinig gebeurt, is achteraf evalueren. Wat ging goed? Waarom is het niet misgegaan? Daar leer je veel van. Veilig werken zorgt bovendien voor betere kwaliteit en minder stilstand.”

Wat betekenen robotisering en samenwerken met robots voor jou?

“Als je werkt met een robot, veranderen de risico’s. Denk ook aan cybersecurity. Als systemen worden gehackt, kan een machine ineens ander gedrag vertonen. Onderhoud is cruciaal. Je moet robots goed onderhouden en dat moet gebeuren door mensen met kennis van zaken. Heb je die kennis niet, besteed het dan uit. Daarnaast kan werk eenvoudiger en saaier worden. Dan neemt de alertheid af. En dat vergroot weer het risico op fouten.”

Waar moet je op letten bij de aanschaf van een machine?
“Vraag altijd om een risicobeoordeling bij de leverancier. Maar kijk ook naar je eigen werkomgeving en voer ook daar een keuring voor ingebruikname uit. Hoe groot is de ruimte? Is het er vochtig of warm? Is er aanrijdgevaar? Dat zie je pas op locatie. Doe daarom samen met je preventiemedewerker een risico-inventarisatie op de werkplek. En als je daarbij ondersteuning nodig hebt, kan Stigas helpen.”

Wat wil je na 40 jaar Stigas vooral meegeven?

“De techniek heeft het werk minder belastend en veiliger gemaakt. Daardoor kun je vitaler je pensioen halen. Maar één ding blijft altijd belangrijk: blijf zelf nadenken. Veilig werken begint bij jou. Je kunt met de meest veilige machine werken met de allerbeste instructies, maar een vergissing is snel gemaakt. ”

Waarom Stigas?

Sectorspecifieke kennis

Met een gemotiveerd en gespecialiseerd team, boordevol kennis van de agrarische en groene sector, zetten we ons dagelijks in voor een gezonde werkplek.