“Meters maken is mooi, maar niet ten koste van je lijf”
Het werk van hoveniers is afwisselend en levert zichtbaar resultaat op. Tegelijk schuilen er gevaren die niet altijd meteen opvallen. Kevin van der Heijden, preventieadviseur en hogere veiligheidskundige bij Stigas, weet waar het mis kan gaan én wat helpt om gezond en veilig te blijven werken.
Je werkt al jaren in en voor de hovenierssector. Wat kenmerkt de sector als het gaat om veilig werken?
“Dit is een sector met duidelijke risico’s. Je werkt met machines, hebt te maken met weersinvloeden, verkeer en omstanders. Dat maakt het kwetsbaar. Ook de manier van werken speelt mee. Hoveniers werken vaak in kleine teams. Dan is er minder toezicht op elkaar; je werkt niet altijd in elkaars zicht.”
Als je terugkijkt het afgelopen jaar: welke situaties liepen het vaakst mis? En waarom?
“De diversiteit is groot. In 2025 zagen we bijvoorbeeld een val doordat iemand meereed op de vorken van een heftruck en een beknelling in een grasmaaier. In mijn eerdere werk heb ik ook ongevallen meegemaakt met kettingzagen en heggenscharen. Dat zijn bekende machines. De risico’s zijn dus niet nieuw, maar vragen blijvende aandacht. Veel incidenten ontstaan doordat routine erin sluipt, de alertheid neemt dan af en er is niet altijd een collega die op je past.”
Welke gevaren sluipen er makkelijk in?
“Lichamelijke belasting staat hoog op de lijst. Denk aan schoffelen, werken met de motorkettingzaag en vooral met de bosmaaier. Als je dat week in, week uit doet zonder afwisseling, vraag je te veel van je lichaam. Dat houd je niet vol tot aan je pensioen.”
Daarnaast is er het tegenovergestelde: te weinig beweging. Lang zitten op een grasmaaier lijkt vrij van risico’s, maar je lichaam krijgt te weinig prikkels. Spieren en gewrichten verzwakken en door trillingen en een eenzijdige houding neemt de kans op rug- en nekklachten toe. Ik snap de drive om meters te maken, maar tel je dag op - ontbijt, auto, maaier, ’s avonds weer zitten - dan kom je echt beweging tekort.”
Het werk speelt zich af in de openbare ruimte. Wat zie je veranderen in de omgang met verkeer, omwonenden en voorbijgangers?
“Ik hoor vaker over agressie en verbaal geweld door derden. Dat wordt sneller gemeld dan vroeger. Vorige week nog: hoveniers die door buurtbewoners uit een wijk werden gestuurd omdat ze geluidsoverlast zouden veroorzaken. Zulke situaties bestonden altijd al, maar de aandacht voor ongewenst gedrag is nu groter.”
Wat helpt ondernemers en medewerkers écht om veiliger te werken?
“De basis blijft de risico-inventarisatie en -evaluatie. Breng scherp in kaart waar het werk knelt en welke maatregelen nodig zijn. Dat werkt alleen als je het niet ziet als een verplichte invuloefening, maar er actief mee blijft werken. Kijk ook of je het werk slimmer kunt organiseren. Dat vergroot de veiligheid en levert vaak efficiency op.
“Daarnaast helpt het om het gesprek over veiligheid gaande te houden. In werkoverleggen, maar ook in bredere bijeenkomsten waarin ervaringen worden gedeeld. Het is raadzaam voor elke organisatie om een preventiemedewerker te benoemen. Deze zorgt er samen met de werkgever voor dat medewerkers altijd veilig werken.
Stigas begeleidt bijvoorbeeld online sessies waarin bedrijven een paar keer per jaar kennis uitwisselen over gezond en veilig werken. KAM-coördinatoren sluiten daarbij aan. Je herkent elkaars verhalen en dat maakt leren makkelijker.”
En welke hulpmiddelen of ondersteuning worden misschien nog wel te weinig benut?
“Een werkplekonderzoek geeft veel inzicht. Vorig jaar deed ik er meerdere op locaties met heggenscharen en bosmaaiers, maar ook kantoorwerkplekken. En na een ongeval helpt een ongevalswerkplekonderzoek om te begrijpen wat er is gebeurd en hoe je herhaling voorkomt. Goed om te weten: bedrijven die zijn aangesloten bij Colland krijgen daar korting op.”
Je kent het vak ook van binnenuit. Wat spreekt jou zo aan in de sector en de mensen die er werken?
“Ik werkte zelf als KAM-coördinator in de groenvoorziening en sta nog steeds dicht bij de praktijk. Ik probeer graag nieuwe machines en gereedschappen uit, ook in mijn eigen tuin. Onlangs nog een klein kettingzaagje voor snoeiwerk. Het werkt uitstekend, maar vraagt altijd om zorgvuldigheid. En de vraag is of ze ontworpen zijn voor professioneel gebruik.”
“Wat mij aanspreekt, is het vakmanschap. Mensen die trots zijn op hun werk. Ik zie ook steeds meer zij-instromers die bewust kiezen voor het groen. Niet omdat het het meest verdient, maar omdat ze gemotiveerd zijn en graag buiten werken.”
Tot slot: als je één advies mag meegeven aan hoveniers die morgen weer aan het werk gaan, wat zou dat zijn?
“Er is veel aandacht voor de startwerkinstructie. Wat ik daaraan wil toevoegen, is een einde-werkinstructie: even terugkijken. Hoe ging het? Wat ging goed? En welke les nemen we mee naar de volgende klus? Zo’n kort moment van reflectie kan veel ellende voorkomen.”
Meer weten over gezond en veilig werken in het groen? Kijk eens in de arbocatalogus Hoveniers en Groenvoorziening
Waarom Stigas?
Sectorspecifieke kennis
Met een gemotiveerd en gespecialiseerd team, boordevol kennis van de agrarische en groene sector, zetten we ons dagelijks in voor een gezonde werkplek.
Gewaardeerd met een 8+
Wij kennen de sector door en door, zijn onafhankelijk en opereren zonder winstoogmerk. Samenwerking staat bij ons centraal.
14.000 bedrijven gingen je voor
Sinds 1986 zetten wij ons in voor een gezonde sector. Meer dan 14.000 bedrijven gingen je al voor.
Stigas