Eikenprocessierups

eikenprocessierups

De eikenprocessierups komt in vrijwel heel Nederland voor. Om overlast te voorkomen, laten gemeenten en overheid zo veel mogelijk nesten verwijderen. Ga nooit zelf aan de slag met het verwijderen van nesten. Laat dat over aan professionals.

Waar komt de eikenprocessierups voor?

De eikenprocessierups komt in vrijwel heel Nederland voor. Bijna altijd op inlandse eikenbomen. Daarnaast kan hij ook op beuken, berken, Amerikaanse eiken en moeraseiken zitten.

Wat is het probleem met de eikenprocessierups?

De rups ontwikkelt vanaf half mei sterk irriterende brandharen. Eén rups heeft in totaal zo’n 600.000 tot 700.000 van deze haren, die gemakkelijk in de huid, ogen en luchtwegen van mensen dringen. De brandharen bevatten een giftig eiwit waarop ons lichaam heftig kan reageren. Van half mei tot eind september bezorgt de rups de meeste overlast. In de natuur blijven de haren vijf tot zeven jaar actief. Let op: oude nesten kunnen ook overlast bezorgen.

Hoe verspreiden de brandharen zich?

De haartjes worden verspreid door

  • de wind (tot wel 100 meter)
  • langsrijdend verkeer
  • het wegbranden of wegzuigen van de rupsen
  • kleding waar de brandharen aan kleven

Om klachten te krijgen, hoeft er dus geen rechtstreekse contact met de rups te zijn. Zet het gebied rond de boom af met een lint.

Wat zijn de gezondheidsklachten?

Na contact met de brandharen kunnen er verschillende gezondheidsklachten ontstaan, die veel overeenkomsten hebben met een allergische reactie: hevige jeuk, irritatie van de huid en irritatie aan de ogen (het oogwit kleurt rood) of de luchtwegen. In een enkel geval kan iemand bewusteloos raken, zoals bij een wespensteek. Reacties kunnen per persoon sterk verschillen. Wie vaker met de brandharen in contact komt, kan een sterkere reactie vertonen.

 Huid Ogen  Luchtwegen
 Branderige ogen Branderige pijn Irritatie/ontsteking
 Irritatie Irritatie Neusloop
 Blaasjes en puistjes Zwelling Slikstoornissen
 Roodheid Roodheid Kortademigheid
 Jeuk Ontsteking 
 Zwelling  
 Ontsteking  


Wat kan ik zelf doen en wanneer ga ik naar de huisarts?

  • Voorkom verspreiding van de brandharen over het lichaam. Krab of wrijf niet, maar was de huid goed met water en spoel de ogen met (lauw) water. In het beginstadium kunt u de aangedane huid met stevig plakband ‘strippen’ om de overtollige microscopische brandhaartjes snel te verwijderen.
  • Over het algemeen verdwijnen de klachten binnen een paar dagen tot weken vanzelf. Bij hevige jeuk kunnen anti-jeukmiddelen verlichting geven: mentholpoeder, een zachte crème met menthol of een gel met Aloë Vera.
  • Zijn de klachten ernstig, nemen ze niet af of er dreigt er een allergische shock (zoals bij overgevoeligheid voor wespensteken) dan kan de huisarts met medicijnen hulp bieden.

Mag ik de rupsen zelf bestrijden?

Nee. De beheersing van de rups is geen eenvoudige zaak en de kans op gezondheidsklachten is groot. Verwijder rupsen en nesten daarom niet zelf, maar laat dit doen door een gespecialiseerd bedrijf. Dat is het meest veilig, zij werken namelijk volgens richtlijnen. Zo werkt een gespecialiseerd bedrijf onder andere met adequate persoonlijke beschermingsmiddelen zoals rubberen handschoenen, laarzen, een overall die bij de onderarmen en enkels is af te sluiten en een volgelaatsmasker.

Hoe kan bedrijfskleding het best worden gewassen?

  • Wanneer u niet met een wegwerpoverall werkt, was de kleding dan goed:
  • Was met gebruik van een totaal wasmiddel bij een temperatuur van minimaal 60°C.
  • Was op een standaard programma (geen verkort wasprogramma) met centrifugeren.
  • Het gebruik van een wasdroger wordt aangeraden.

Bermen, gazons en gras maaien in een gebied waar de eikenprocessierups voorkomt. Wat zijn de risico’s?

Brandharen kunnen op gazons, gras en akkers terechtkomen, waar ze lang kunnen overleven. Zowel tijdens het maaien van met brandharen besmette grasvelden als ook bij het opruimen van het gemaaide gras kunnen brandharen voor problemen zorgen.

Advies voor werkenden in het groen

  • Ga na of u in een risicogebied aan het werk bent via www.natuurkalender.nl of de regionale GGD.
  • Wees extra alert bij het werken in (en om) eikenbomen.
  • Let op de signalen van de aanwezigheid van eikenprocessierupsen: de aanwezigheid van nesten (spinsel van haren, vervellingshuid en uitwerpselen); ei-pakketten; rupsen die in een processie over een eikenboom kruipen; kaalgevreten eikenbomen.
  • Als is vastgesteld dat het om de eikenprocessierups gaat: waarschuw de beheerder van de boom en staak de werkzaamheden totdat de rupsen en brandharen zijn verwijderd.

Advies voor bedrijven gespecialiseerd in verwijderen van nesten

Mensen die beroepsmatig bij het beheersen van de eikenprocessierups betrokken zijn, moeten adequate persoonsbeschermingsmiddelen gebruiken. Zoals rubberen handschoenen, laarzen, een overall die bij de onderarmen en enkels is af te sluiten en een volgelaatsmasker.

Kan de bastaardsatijnvlinder ook gezondheidsklachten veroorzaken?

De bastaardsatijnvlinder is een nachtvlinder die voorkomt in een groot gedeelte van Europa. De vlinder is in Nederland vooral aanwezig langs de kust, maar in het verleden werden ook uitbraken gesignaleerd in Noord-Brabant. Brandharen van de vlinder veroorzaken klachten, zoals huidirritatie, jeuk, rode uitslag, oog- en luchtwegirritatie. Er kunnen ook algemene klachten zoals koorts en algehele malaise optreden. De klachten zijn vergelijkbaar met de klachten die de brandharen van de eikenprocessierups veroorzaken. Na één tot twee weken zijn de klachten over het algemeen verdwenen.